واحد تندرستی و سلامت تبیان زنجان-

پوسيدگي دندان‌ها علت ميكروبي دارد و هيچ ربطي به جنس دندان‌ها ندارد. ميكروب‌هايي كه به هرحال در دهان وجود دارند از قند موجود در موادغذايي استفاده مي‌کنند و از آنها اسيد مي‌سازند و درنتيجه ميناي دندان در اسيد حل‌ و باعث پوسيدگي دندان‌ها مي‌شود...

 در تمام موادغذايي يكي از انواع موادقندي وجود دارند. مثلا در نان و برنج (نشاسته)، شير (لاكتوز) و ميوه (فروكتوز) كه يكي از انواع موادقندي هستند وجود دارند.

 ميكروب‌ها به جز از قندي كه در ميوه‌ها وجود دارند (فروكتوز) از تمام موادقندي‌اي كه در موادغذايي وجود دارند مي‌توانند استفاده و از آنها اسيد توليد كنند، بنابراين براي پيشگيري از پوسيدگي بايد توجه كنيم كه هر بار كه انسان هر نوع موادغذايي را در دهان خود مي‌گذارد، حدود 5 دقيقه بعد در دهان اسيد توليد مي‌شود.

بزاق دهان قادر است اسيد توليد‌شده را خنثي و بي‌اثر كند که حدودا نيم ساعت زمان مي‌برد. با يك مثال ساده اين مكانيسم را روشن مي‌كنم.

انسان‌ها بدون توجه به اين مكانيسم ساعت 7 صبح، صبحانه خود را ميل مي‌كنند. به فرض چاي خود را نيز تلخ ميل كنند ولي ميكروب‌ها به هر حال از قندي كه در نان (نشاسته) و قندي كه در پنير (لاكتوز) وجود دارد، اسيد توليد مي‌كنند. يعني تا ساعت 7:30 به مدت نيم ساعت دهان آنها اسيدي است و ميناي دندان‌ها در حال حل‌شدن در اسيد است.

 از ساعت 7:30 تا 8:00 صبح، بزاق اسيد توليد‌شده را خنثي مي‌كند ولي انسان دوباره در ساعت 9 صبح بي‌توجه به مكانيسم پيدايش پوسيدگي يك ماده‌غذايي، فرضا شير كه بسيار مفيد است، ميل مي‌كند، بنابراين دوباره از ساعت 9 صبح تا 9:30 صبح ميكروب‌ها اسيد توليد‌ مي‌کنند و دهان به مدت نيم ساعت اسيدي است و ميناي دندان‌ها در حال حل‌شدن در اسيد است.

بزاق دوباره وارد عمل‌شده و از ساعت 9:30 تا 10 صبح فرصت لازم دارد كه اسيد توليد شده را خنثي كند و باز در ساعت‌هاي بعدي شبانه‌روز انسان موادغذايي مختلف مصرف مي‌كند و مرتبا محيط دهان وي اسيدي است و «خرده‌خوري» مي‌كند.

در واقع ميناي دندان‌ها در حال حل‌شدن در اسيد است بنابراين جمع ساعت‌هايي كه محيط دهان اسيدي است از جمع ساعت‌هايي كه محيط دهان به علت فعاليت بزاق خنثي است، خيلي بيشتر است.

با يك مثال ديگر موضوع را روشن مي‌كنم. اين‌بار برخلاف مثال قبلي ساعت 7 صبح، صبحانه را ميل و تا زمان صرف ناهار هيچ ماده‌غذايي به غير از ميوه مصرف نکنيد و بعد از ناهار تا شب موقع صرف شام نيز هيچ ماده‌غذايي به جز ميوه مصرف نكنيد.

نتيجه آنكه سه بار در روز هر بار به مدت نيم ساعت دهان شما به دليل فعاليت ميكروب‌ها اسيدي است و ميناي دندان شما در اسيد حل مي‌شود.

در حالي كه در ساير ساعت‌هاي روز يعني 22ساعت و30 دقيقه باقي‌مانده از روز محيط دهان شما توسط بزاق از اسيد پاكسازي‌شده و خنثي است و در اين حالت املاح معدني موجود در بزاق ضايعات ريز ميكروسكوپي را ترميم مي‌كنند.

 در واقع در اين حالت جمع ساعت‌‌هايي كه محيط دهان شما خنثي يا قليايي هستند به دليل پرهيز از خرده‌خوري و فرصت دادن به بزاق خيلي بيشتر از جمع ساعت‌هايي است كه محيط دهان شما بعد از صبحانه، ناهار و شام اسيدي است و در واقع بزاق فرصت كافي دارد تا به وظيفه خود عمل كند.

در واقع با پرهيز از خرده‌خوري از بروز پوسيدگي پيشگيري مي‌كنيم. كودكان، زنان باردار و سالمندان مي‌توانند يك وعده پيش از ناهار و يك وعده عصرانه ميل كنند.