خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر


 

چكيده:
 

از امام علي (عليه السلام) روايت گرديده است كه:« ان الله جميل و يحب الجمال و يحب ان يري اثر نعمه علي عبده» در دنياي كنوني كه آمارها بيش ترين علل و عوامل مستقيم و يا غير مستقيم افزايش طلاق در ميان خانواده ها را عدم تعامل سازنده و مفيد ميان زن و شوهر بيان مي كند، اهميت آيات و روايات بر زيبائي و آراستگي زنان و شوهران براي يكديگر در محيط خانه و خانواده معلوم مي شود؛‌ چرا كه بعضي مردان با مشاهده و ديدن، عواطف و احساسات برانگيخته مي شوند. از اين رو، زن موظف است در حالتي باشد كه شوهر وي به زني ديگر گرايش نيابد و استمتاع نجويد. اگر اين تمايلات جنسي در خانه و به شكل صحيح و محبت آميز تامين نشود به اشكال مختلف در جامعه خود را نشان مي دهد و فساد و تباهي اجتماعي را به دنبال خواهد داشت. پيامبر اسلام ( صلي الله عليه و آله وسلم) فرمودند: «خير النساء التي تسره اذا نظر...» «بهترين زنان آن است كه وقتي مرد به او نگرد مسرور شود...» يا ابي جعفر (عليه السلام): « قال لا ينبغي للمراه ان تعطل نفسها و لو تعلق في عنقها قلاده...» امام صادق(ع) در حديثي بر مزين بودن زن به زيور آلات حتي اگر به وسيله يك گردنبند باشد، ‌تاكيد نموده اند.
... اما ممكن است گفته شود دين مبين اسلام كه به آراستگي زنان براي شوهران اينقدر اهميت داده است آيا به مردان هم در اين باره سفارشاتي دارد؟! آيا عدم توجه مردان به آراستگي در مقابل همسرانشان هم، ‌موجب فساد و تباهي اجتماعي خواهد شد؟ فقط به عنوان نمونه به حديثي در اين باره اشاره خواهد شد:« و دخل الحسن بن الجهم علي ابي الحسن موسي بن جعفر ع و قد اختضب بالسواد فقال ان في الخضاب اجرا و الخضاب و الهيئه مما يزيد الله عز وجل في عفه النساء و لقد تركت نساء العفه بترك ازواجهن التهيئه» امام هفتم در اين حديث به ههمين مطلب اشاره دارند كه آراستگي مردان و زيبا نمودن خودشان موجب اجر و پاداش و عفيف ماندن همسرانشان است و عدم آراستگي مردان و عدم توجه آنها به آمادگي در مقابل همسرانشان موجب بي عفتي و بي مبالاتي زنان خواهد شد. در اين مقاله ابتدا معناي وفق براي بيان معيارهاي زندگي موفق و پس از آن به يكي از اين معيارها كه آراستگي متقابل زوجين براي يكديگر است با توجه به روايات وارده، ‌اشاره خواهد شد؛ اين بحث در دو بخش آراستگي زنان و آراستگي مردان بيان مي شود. اما به دليل اينكه در كتابها، مقالات و سخنرانيها بيشتر به آراستگي زنان سفارش مي شود لذا در اين مجال به آراستگي مردان بيشتر توجه شده است.

كليد واژه:
 

موفق، ‌آراستگي، سرور
براي بيان معيارهاي زندگي موفق لازم است ابتدا معناي موفق و در واقع وفق را در لغت بررسي نماييم.

الوفق:
 

كل شيء متسق متفق علي تيفاق واحد و منه: الموافقه في [معني] المصادفه و الاتفاق (فراهيدي، 1410 ه. ق، ‌ج 5، ‌ص:225) و ( ابن منظور، ‌1414 ه. ق، ‌ج10، ‌ص :382) الوفق: المطابقه بين الشيئين. (راغب اصفهاني، ‌1412 ه.ق، ‌ص :878 و ص 877) راغب در معناي وفق موافقت بين دو چيز را بيان مي كند و ميگويد: اتفق لفلان خير، و اتفق له شر.
و التوفيق نحوه لكنه يختص في التعارف بالخير دون الشر. البته راغب مي گويد: توفيق عرفا در معناي خير و نيكي به كار مي رود. چنانچه خداوند متعال مي فرمايد: و ماتوفيقي الا بالله (هود/88)
وفق (بر وزن فلس) مطابقت ميان دو چيز. راغب آن را بكسر واو گفته است الا حميماً ‌و غساقا. جزاء وفاقا (نباء:25 و 26) وفاق مصدر از براي فاعل است يعني (جزاء موافقا) در التبيان ذيل آيه« ان يريدا اصلاحا يوفق الله بينهما نساء:35» چنين آمده است: اصل التوفيق الموافقه، ‌و هي المساواه في امر من الامور. و التوفيق هو اللطف الذي يتفق عنده فعل الطاعه، ‌و التوفيق بين نفسين هو الاصلاح بينهما، ‌و الاتفاق في الجنس و المذهب المساواه بينهما، ‌و الاتفاق في الوقوع كرميه من غير رام لمساواتهما نادرا. (طوسي، ‌بي تا، ‌ج3، ‌ص :192) در مجمع البيان ذيل همان آيه چنين آمده است:
توفيق: موافقت و مساوات در امري از امور، لطف خداوند نسبت به انسان براي انجام كاري پسنديده، ‌اصلاح ميان زن و شوهر (مترجمان، 1360 ه. ش، ‌ج 5، ص:138) با توجه به مطالب فوق اين نتيجه حاصل مي شود كه در بيان معيارهاي زندگي موفق به دنبال ملاكهايي براي تطابق اعضاي خانواده و در راس آن مطابقت همسران با يکديگر هستيم؛ يکي از اين ملاکها، با در نظر گرفتن نكات ديني و روانشناسي، ‌آراستگي زن و شوهر در مقابل يكديگر مي باشد؛ كه در اين مقاله بررسي خواهد شد.

آراستگي زنان
 

يكي از مواردي كه آراستگي زن براي مرد از مفهوم آن به دست مي آيد، ‌در احاديث زير مي باشد: پيامبر اسلام( صلي الله عليه و آله و سلم): « خير النساء من تسرك اذا ابصرت...» پيامبر اسلام (ص): «بهترين زنان شما آن است كه وقتي به او نگري تو را مسرور كند...» (هيثمي، ‌1402 ه. ق، ‌ج 4ص 273؛ ‌شوكاني، ‌بي تا، ‌ج 3 ص642؛ ‌پيماني، ‌1385 ه. ش، ‌ص 395) پيامبر اسلام(ص): « خير النساء التي تسره اذا نظر...» « بهترين زنان آن است كه وقتي مرد به او نگرد مسرور شود...» ( پيماني، 1385 ه. ش، ‌ص 395) « خير النساء... امراه تسرك اذا نظرت اليها...» (ابن عساكر، 1400 ه.ق، ‌ج10 ص514)
ابتدا بايد بدانيم كه سرور در لغت به چه معنايي است:
السرور: الفرح( فراهيدي، ‌1410 ه. ق، ‌ج7، ‌ص :187) و (طريحي، ‌1375 ه. ش. ج3، ص:330)
يراد ظهور حاله باطنيه خالصه عن الانقباض و الكدورات و التالمات. (مصطفوي، ‌1360 ه. ش، ج5، ص 105)
السرور، ما ينكتم من الفرح (راغب اصفهاني، ‌1412 ه.ق، ص 404) سرور عبارت است از شادي خالص پوشيده در دل. (قرشي، 1371 ه. ش، ج3، ‌ص :253) يكي از مثالهاي قرآني سرور آيه زير مي باشد:« و ينقلب الي اهله مسرورا» ( سوره الانشقاق(84): آيه 9)
شيخ طوسي مي فرمايد: اي فرحا مستبشرا (طوسي، ‌بي تا، ج10، ‌ص :310) اهل ايمان بسوي بهشت جوار رحمت خواهند توجه نمود و بر اهل خانواده كه بر حسب مشيت و فضل پروردگار براي هر يك از آنان مقرر شده وارد خواهند شد در حالي كه قلب آنان را مسرت فرا گرفته است. (حسيني همداني، 1404، ‌ه.ق، ‌ج18، ص 59؛ ‌مترجمان، ‌1360 ه. ش، ‌ج26، ص :396)
بحث لغوي سرور و ارتباط آن با بحث ما به طور كلي بيانگر اين مطلب است كه آراستگي زن براي همسرش موجب شادي قلب او مي شود و اين شادماني داراي شرط خالص بودن و مكتوم بودن، ‌خواهد بود.
اين دو حديث و امثال اين احاديث كه در منابع حديثي بسيار ديده مي شود احتمالاً ‌به آراستگي ظاهري زن نظر دارد چرا كه اگر فقط باطن و اخلاق نيكوي زن را در نظر مي داشت بدون نگاه كردن به او، ‌همين طور كه مردي، ‌اخلاق و رفتار همسرش را مدنظر مي گرفت، او را شاد نموده و سرور قلبي وي را مي افزود اما اينكه تاكيد بر ابصرت، ‌نظر و.. شده بيانگر اين است كه وقتي به ظاهر او مي نگرد بر سرور او افزوده شود. چرا كه با تمام آن خستگي هاي صبح تا به حال و اثرات آن خارج خواهد شد و همان سرور براي او حاصل خواهد گشت.

اقسام آراستگي براي خانم ها را به طور مختصر در اين قسمت ها بررسي مي شود:
 

1)خوش بويي:
 

از رسول الله (صلي الله عليه و آله و سلم) در مورد حق شوهر بر زن پرسيده شد، ‌حضرت فرمودند: «... فتطيب باطيب طيبها...»( كليني، ‌1388، ‌ه. ق، ‌ج5، ‌ص508) (يكي از علائم) آن است كه به بهترين بوي خود را خوش بو كند.
اسلام كه به عدم استعمال عطر براي نامحرمان تاكيد دارد چرا كه بوي خوش، ‌تحريك كننده و لذت بخش است، ‌درباره خوش بو بودن محرم ترين محرمان يعني همسران براي يكديگر، ‌تاكيدات فراوان دارد. اين مسئله يكي از موارد مهندسي فرهنگي اسلام در نهاد خانواده است كه در مقابل منع كردن يك مسئله، براي آن جايگزين دارد.
البته استعمال عطر و بوي خوش براي زنان بايستي در محيط خانه و خانواده باشد و بكارگيري عطر براي خارج از خانه به جهت عوارض نامطلوب صحيح نمي باشد.

2)آرايش دست و صورت:
 

اين كار هم فقط در محيط خانه و خانواده و براي همسر سفارش شده است و از اينكه زنان عفيفه بخواهند آرايش خود را در معرض ديد نامحرمان قرار دهند منع شده اند.

3) آرايش مو:
 

محمد بن علي بن الحسين قال: قال الصادق عليه السلام: « لا ينبغي للمراه ان تعطل نفسها و لو ان تعلق في عنقها قلاده و لا ينبغي لها ان تدع يدها من الخضاب و لو ان تمسحها بالحناء مسحا و ان كانت مسنه» (كليني، ‌1388 ه. ق، ج:5 ص509) حضرت حتي به زنان مسن هم آرايش با حنا را سفارش مي نمايند.

آراستگي مردان
 

با توجه به احاديث، اين آراستگي را به چند قسمت مي توان تقسيم نمود:

1)آراستگي به طور كلي:
 

رسول الله (ص): ان الله يحب اذا خرج عبده المومن الي اخيه ان يتهيا له و ان تجمل (مجلسي، ‌1403 ه. ق، ‌ج79 ص307/ 23) خداوند دوست دارد كه هر گاه بنده مومنش نزد برادر خود مي رود، ‌خويشتن را براي رفتن پيش او آراسته گرداند. (محمدي ري شهري، 1381 ه.ش، ‌ج5 ص98/ 2299)
آيا دين مبين ما كه سفارش به آراستگي در هنگام ديدار محرمان دارد، براي همسران سفارشات بيشتري ندارد، ‌پس فراموش نشود كه آراستگي چه از طرف زن و چه از طرف مرد و چه آراستگي فردي و چه محيطي، موجب نشاط، شادابي و تازگي براي ايجاد و استمرار عشق و محبت در فضاي خانواده است.

2) شستشوي بدن و لباس:
 

پيامبر (صلي الله عليه و اله وسلم):« اغسلو ثيابكم وخذوا من شعوركم و استاكوا و تزينوا وتنظفوا فان بني اسرائيل لم يكونوا يفعلون ذلك فزنت نساوهم.» لباسهاي خود را تميز كنيد و موهاي خود را كم كنيد و مسواك بزنيد و آراسته و پاكيزه باشيد زيرا يهوديان چنين نكردند و زنانشان زناكار شدند. (پيماني، 1385 ه.ش، ص25)
رسول گرامي اسلام در اين حديث با تاكيد ويژه اي نقش آراستگي مرد در سلامت رواني خانواده را، بيان مي نمايند؛ ‌اين در حالي است كه متاسفانه مردان و زنان براي ميهماني رفتن و ديدار دوستان بسيار به آراستگي اهميت مي دهند ولي بدترين پوششها و وضعيت ظاهري را در مقابل كسي دارند كه عمري را با او بوده اند يا خواهند بود؛ لذا در برخي خانواده ها بي عفتي زنان و استمتاع مردان از زنان بيگانه و در برخي خانواده ها ناسازگاري و زندگي مطلوب و بدون عشق و محبت نتيجه بي توجهي به نكاتي است كه قرنها پيش پيامبر(صلي الله عليه و آله و سلم) به صراحت به آن اشاره نموده اند.

3) آراستگي مو:
 

ابن جعفر(عليه السلام): ذيل آيه «خذوا زينتكم عند كل مسجد» فرمودند: منظور شانه كردن است زيرا شانه زدن روزي مي آورد، مو را زيبا مي كند و حاجت را برآورده مي سازد، نطفه را زياد مي گرداند و بلغم را از بين مي برد. (محمدي ري شهري، ‌1381 ه.ش، ‌ج5 ص 2299، ‌2298؛ ‌صدوق، ‌1403 ه.ق، ‌ج3 ص268)
حضرت در اين حديث هم علت را بيان نموده اند و هم معلول را؛ ايشان به شانه زدن مو به عنوان زينت و نوعي آراستگي اشاره نموده اند و در ضمن همين حديث زيبايي، ‌برآورنده حاجت، زياد كننده نطفه و از بين برنده بلغم را علت هاي اين كار بر شمرده اند. در احاديث ذيل پيامبر گرامي اسلام و امام ششم، ‌مشكي كردن مو براي مردان را، ‌موجب انس بيشتر آنها با همسرانشان مي دانند.
و قال الصادق(ع) الخضاب بالسواد انس للنساء و مهابه للعدو (صدوق، ‌1405 ه.ق، ج1، ص: 122) قال رسول الله (ص) (اختضبوا بالحناء فانه يجلو البصر و ينبت الشعر و يطيب الريح و يسكن الزوجه(عاملي، ‌1414 ه.ق، ‌ج2، ص 99) مه با عرواد

4) آراستگي چهره:
 

يكي از مهارتهايي كه بايد مورد توجه همسران قرار بگيرد، ‌پيراستن و آرايش چهره است شخصي كه با آراستگي در جلوي همسر خودش حاضر مي شود، نه تنها علاقه مندي خود را به او بيان نموده بلكه براي او ارزش و احترام قائل شده است. شخصي مي گويد: امام موسي بن جعفر (ع) را ديدم كه خضاب كرده بود گفتم: فدايت شوم، ‌خضاب كرده اي؟! فرمود آري، ‌نظافت و آراستگي مردان از اموري است كه بر عفت زنان مي افزايد و عفت زنان از آن رو كاهش يافته است كه شوهران آنها به سر و روي خود نمي رسند. سپس فرمود: آيا مايلي همسرت را در وضعيت نامناسبي از حيث نظافت و آراستگي ببيني؟ گفتم: نه حضرت فرمود: پس در مورد همسرت نيز اين را نپسند. (كليني، ‌1388 ه.ق، ‌ج5 ص567؛ حسين زاده، ‌1386 ه. ش، ‌ص 171)

5)استعمال بوي خوش:
 

به كار بردن بوي خوش علاوه بر جاذبه طبيعي كه سبب كشش همسران به سوي يكديگر مي شود، ‌تقويت نيروي جنسي را نيز به همراه دارد كه اين امر نيز به نوبه خود زمينه آرامش و گرايش همسران را به يكديگر فراهم مي سازد. (حسين زاده، ‌1386 ه.ش، ‌ص292) پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم): « ان الريح الطيبه تشد القلب و تزيد في الجماع»
بوي خوش رابطه قلبي را تقويت و ارتباط مطلوب همسران را افزايش مي دهد. (كليني، ‌1388 ه.ق ج6 ص 510) امام صادق (ع) حتي نوع و ويژگي عطر مناسب مردان را مشخص كرده و فرموده اند:« طيب الرجال ما ظهر ريحه و خفي لونه» بوي خوش براي مردان چيزي است كه بوي آن آشكار و رنگ آن مخفي باشد. (كليني، ‌1388 ه.ق ج6 ص512) ابا عبدالله (عليه السلام ):« حق علي كل مسلم في كل جمعه اخذ شاربه و اظفاره و مس شيء من الطيب» شايد برايتان جالب باشد كه بدانيد تنها در كتاب كافي حدود سي و نه (39) حديث راجع به
طيب (عطر)، ‌موارد كراهت مصرف و انواع آن آمده است.

6) نظافت البسه:
 

حضرت ابا عبدالله (عليه السلام):« الثوب النقي يكبت العدو» لباس پاكيزه دشمن را خوار مي كند. كه شايد منظور از بين رفتن ميكروب ها است. (عاملي، ‌1414 ه.ق، ج5 ص14) همچنين امام علي عليه السلام مي فرمايند: «غسل الثياب يذهب الغم و الحزن...» شستشو و نظافت البسه موجب از بين رفتن غم و اندوه است.

7) نظافت ناخن:
 

رسول خدا (صلي الله عليه و آله وسلم) به منظور حفظ بهداشت و نظافت ناخن به مردان فرمودند:« يا معشر الرجال قصوا ظافيركم» اي گروه مردان ناخنهايتان را كوتاه كنيد.(حسين زاده، ‌1386 ه.ش، ‌ص 292؛ ‌مستدرك الوسايل ج 5ص61) و قال الباقر عليه السلام:«انما قصت الأظفار لأنها مقيل الشيطان و منه يكون النسيان» ناخن ها بايد كوتاه شود چرا كه جايگاه؟ شيطان است و موجب فراموشي مي باشد. (مجلسي، ‌1403 ه.ق، ‌ج:73 ص 123)

8) لباسهاي شادي آور:
 

زراره مي گويد: رايت علي ابي جعفر عليه السلام ثوبا معصفرا فقال: « اني تزوجت امرا من قريش» (عاملي، ‌1414 ه.ق، ‌ج5 ص25) عصفره (عصفر) الثوب: جامه را با عصفر به رنگ زرد درآورد. (مهيار، بي تا، ص:612)
آنچه از اين حديث به دست مي آيد اين است كه حضرت براي همسرشان لباسي شاد پوشيده بودند و شاد بودن رنگ زرد در آيه 69 بقره به صراحت بيان شده است: «قالو ادع لنا ربك يبين لنا ما لونها قال انه يقول انها بقره صفراء فاقع لونها تسر الناظرين.)
بعضي گفته اند: زردي نيك منظري دارد. تسر الناظرين بينندگان را به نشاط و فرح آورد همانطوري كه از قتاده و ديگران نقل شده است. (مترجمان، ‌1360 ه.ش، ‌ج5، ص :213) پرسيدند: رنگش چگونه باشد؟ موسي در جواب فرموده: آن زرد پررنگ است در جمله فاقع لونها تسر الناظرين لفظ «لونها» فاعل «فاقع» است و فاعل «تسر» بقره است يعني ديدن و تماشاي آن بيننده را مسرور مي كند. (قرشي، 1377 ه.ش، ج1، ‌ص:160) عن ابي عبد الله (عليه السلام) :« ان رسول الله كانت له ملحفه مورسه يلبسها في اهله حتي يردع اهله » پيامبر (ص) لباسي به رنگ زعفران مي پوشيدند. « ملحفه مورسه». الورس: صبغ يتخذ منه الحمره للوجه و هو نبات كالسمسم ليس إلا باليمن، ‌يزرع فيبقي عشرين سنه نافع للكلف و البهق شربا- قاله في القاموس. و في القانون: الورس شي ء أحمر قان يشبه سحيق الزعفران (طريحي، ‌1375 ه.ش ج4، ‌ص:121)
عجبا بر مردان ما كه خود را پيرو پيامبر خدا (ص) و اهل بيت او مي دانند اما به اين ظرافت هاي دين، كه باعث انس و الفت همسران مي شود بي توجهند!!

پي نوشت ها :
 

* کارشناس ارشد علوم قرآن و حديث
 

منابع و مآخذ:
1. ابن عساكر، علي بن الحسن بن هبه الله الشافعي، تاريخ مدينه دمشق ج10، تحقيق الشيخ محمد باقر المحمودي، چاپ دوم، بيروت، موسسه المحمودي، ‌1400 ه.ق
2. ابن منظور، ‌محمد بن مكرم، لسان العرب، ج10، دار صادر، ‌چاپ سوم، ‌بيروت، 1414 ه.ق
3. پيماني، عبدالرسول و...، ‌و نهج الفصاحه، انتشارات خاتم الانبيا، ‌چاپ چهارم، 1385 ه.ش
4.راغب اصفهاني، حسين بن محمد، ‌المفردات في غريب القرآن، دار العلم الدار المشاميه، ‌العلم الدار الشاميه، ‌چاپ اول، دمشق بيروت، 1412 ه.ق
5. حسين زاده، علي، ‌همسران سازگار، چاپ اول، انتشارات موسسه امام خميني، ‌قم، ‌1386 ه.ش
6. شوكاني، ‌محمد بن علي بن محمد، فتح القدير، ج 3، ناشر عالم الکتاب، بي تا
7. صدوق، ‌ابوجعفر، محمد بن علي بن الحسين بن بابويه، ‌الخصال، ‌ج3، ‌قم، منشورات جماعه المدرسين، ‌1403 ه.ق
8. صدوق، ‌ابوجعفر محمد بن علي بن الحسين بن بابويه، من لا يخصره الفقيه، ‌ج1، ‌بيروت، ‌دارالاضواء، 1405 ه.ق
9.طريحي، ‌فخر الدين، ‌مجمع البحرين، ‌ج3، ‌كتابفروشي مرتضوي، ‌چاپ سوم، تهران، 1375 ه.ش
10. طوسي، محمد بن حسن، ‌التبيان في تفسير القرآن، ‌دار احياء تراث العربي، بيروت، بي تا
11. عاملي، ‌شيخ حر عاملي: وسائل الشيعه ج5، ‌چاپ دوم 1414 ه.ق
12. فراهيدي، خليل ابن احمد، ‌كتاب العين، ‌انتشارات هجرت، ج5، ‌قم 1410ه.ق
13. قرشي، ‌سيد علي اكبر، ‌قاموس قرآن، ج7، ‌چاپ ششم، انتشارات دار الكتاب الاسلاميه، ‌تهران، ‌1371 ه.ش
14. قرشي سيد علي اكبر، ‌تفسير احسن الحديث، ‌چاپ سوم، ‌انتشارات بنياد بعثت، تهران، 1377 ه.ش
15. كليني، ‌ابوجعفر محمد بن يعقوب، ‌الكافي، ‌8ج، ‌تصحيح و تعليق علي اكبر الغفاري، چاپ سوم، ‌تهران، ‌دارالكتب الاسلاميه، ‌1388 ه.ق
16.مترجمان، ‌ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ‌ج27، چاپ اول، تهران، انتشارات فراهاني، 1360 ه.ش
17. محمدي ري شهري، ‌ميزان الحكمه ج5، مركز تحقيقات دار الحديث، ‌قم، ‌چاپ سوم 1381 ه.ش
18. مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ‌ج73، ‌تحقيق و تصحيح السيد ابراهيم الميانجي و محمدالباقر البهبودي، ‌الطبعه الثالثه، ‌بيروت، ‌داراحياء التراث العربي، ‌1403 ه.ق
19. مصطفوي، ‌حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ‌تهران، ‌1360 ه.ش
20. مهيار، ‌رضا: فرهنگ ابجدي عربي، ‌فارسي بي جا، بي تا
21. نوري طبرسي، شيخ حسين، مستدرك وسائل الشيعه، 3ج، طهران، بي ناي، ‌1382 ه.ق
22. هيثمي، ‌نورالدين علي بن ابي بكر، مجمع الزوايد و منبع الفوايد، ج4، ‌الطبعه الثالثه‌، بيروت، دارالكتاب العربي، 1402 ه.
منبع: فصلنامه قرآني کوثر شماره 40

مقاله اي كامل در مورد شبكه هاي كامپیوتری

● تقسيم بندی بر اساس توپولوژی . الگوی هندسی استفاده شده جهت اتصال کامپيوترها ، توپولوژی ناميده می شود. توپولوژی انتخاب شده برای پياده سازی شبکه ها، عاملی مهم در جهت کشف و برطرف نمودن خطاء در شبکه خواهد بود. انتخاب يک توپولوژی خاص نمی تواند بدون ارتباط با محيط انتقال و روش های استفاده از خط مطرح گردد. نوع توپولوژی انتخابی جهت اتصال کامپيوترها به يکديگر ، مستقيما" بر نوع محيط انتقال و روش های استفاده از خط تاثير می گذارد. با توجه به تاثير مستقيم توپولوژی انتخابی در نوع کابل کشی و هزينه های مربوط به آن ، می بايست با دقت و تامل به انتخاب توپولوژی يک شبکه همت گماشت . عوامل مختلفی جهت انتخاب يک توپولوژی بهينه مطرح می شود. مهمترين اين عوامل بشرح ذيل است :
هزينه . هر نوع محيط انتقال که برای شبکه LAN انتخاب گردد، در نهايت می بايست عمليات نصب شبکه در يک ساختمان پياده سازی گردد. عمليات فوق فرآيندی طولانی جهت نصب کانال های مربوطه به کابل ها و محل عبور کابل ها در ساختمان است . در حالت ايده آل کابل کشی و ايجاد کانال های مربوطه می بايست قبل از تصرف و بکارگيری ساختمان انجام گرفته باشد. بهرحال می بايست هزينه نصب شبکه بهينه گردد.
انعطاف پذيری . يکی از مزايای شبکه های LAN ، توانائی پردازش داده ها و گستردگی و توزيع گره ها در يک محيط است . بدين ترتيب توان محاسباتی سيستم و منابع موجود در اختيار تمام استفاده کنندگان قرار خواهد گرفت . در ادارات همه چيز تغيير خواهد کرد.( لوازم اداری، اتاقها و ... ) . توپولوژی انتخابی می بايست بسادگی امکان تغيير پيکربندی در شبکه را فراهم نمايد. مثلا" ايستگاهی را از نقطه ای به نقطه ديگر انتقال و يا قادر به ايجاد يک ايستگاه جديد در شبکه باشيم .
سه نوع توپولوژی رايج در شبکه های LAN استفاده می گردد :
BUS
STAR
RING
توپولوژی BUS . يکی از رايجترين توپولوژی ها برای پياده سازی شبکه های LAN است . در مدل فوق از يک کابل بعنوان ستون فقرات اصلی در شبکه استفاده شده و تمام کامپيوترهای موجود در شبکه ( سرويس دهنده ، سرويس گيرنده ) به آن متصل می گردند.
مزايای توپولوژی BUS
- کم بودن طول کابل . بدليل استفاده از يک خط انتقال جهت اتصال تمام کامپيوترها ، در توپولوژی فوق از کابل کمی استفاده می شود.موضوع فوق باعث پايين آمدن هزينه نصب و ايجاد تسهيلات لازم در جهت پشتيبانی شبکه خواهد بود.
- ساختار ساده . توپولوژی BUS دارای يک ساختار ساده است . در مدل فوق صرفا" از يک کابل برای انتقال اطلاعات استفاده می شود.
- توسعه آسان . يک کامپيوتر جديد را می توان براحتی در نقطه ای از شبکه اضافه کرد. در صورت اضافه شدن ايستگاههای بيشتر در يک سگمنت ، می توان از تقويت کننده هائی به نام Repeater استفاده کرد.


معايب توپولوژی BUS
- مشکل بودن عيب يابی . با اينکه سادگی موجود در تويولوژی BUS امکان بروز اشتباه را کاهش می دهند، ولی در صورت بروز خطاء کشف آن ساده نخواهد بود. در شبکه هائی که از توپولوژی فوق استفاده می نمايند ، کنترل شبکه در هر گره دارای مرکزيت نبوده و در صورت بروز خطاء می بايست نقاط زيادی بمنظور تشخيص خطاء بازديد و بررسی گردند.
- ايزوله کردن خطاء مشکل است . در صورتيکه يک کامپيوتر در توپولوژی فوق دچار مشکل گردد ، می بايست کامپيوتر را در محلی که به شبکه متصل است رفع عيب نمود. در موارد خاص می توان يک گره را از شبکه جدا کرد. در حالتيکه اشکال در محيط انتقال باشد ، تمام يک سگمنت می بايست از شبکه خارج گردد.
- ماهيت تکرارکننده ها . در موارديکه برای توسعه شبکه از تکرارکننده ها استفاده می گردد، ممکن است در ساختار شبکه تغييراتی نيز داده شود. موضوع فوق مستلزم بکارگيری کابل بيشتر و اضافه نمودن اتصالات مخصوص شبکه است .
توپولوژی STAR . در اين نوع توپولوژی همانگونه که از نام آن مشخص است ، از مدلی شبيه "ستاره" استفاده می گردد. در اين مدل تمام کامپيوترهای موجود در شبکه معمولا" به يک دستگاه خاص با نام " هاب " متصل خواهند شد.
مزايای توپولوژی STAR
- سادگی سرويس شبکه . توپولوژی STAR شامل تعدادی از نقاط اتصالی در يک نقطه مرکزی است . ويژگی فوق تغيير در ساختار و سرويس شبکه را آسان می نمايد.
- در هر اتصال يکدستگاه . نقاط اتصالی در شبکه ذاتا" مستعد اشکال هستند. در توپولوژی STAR اشکال در يک اتصال ، باعث خروج آن خط از شبکه و سرويس و اشکال زدائی خط مزبور است . عمليات فوق تاثيری در عملکرد ساير کامپيوترهای موجود در شبکه نخواهد گذاشت .
- کنترل مرکزی و عيب يابی . با توجه به اين مسئله که نقطه مرکزی مستقيما" به هر ايستگاه موجود در شبکه متصل است ، اشکالات و ايرادات در شبکه بسادگی تشخيص و مهار خواهند گرديد.
- روش های ساده دستيابی . هر اتصال در شبکه شامل يک نقطه مرکزی و يک گره جانبی است . در چنين حالتی دستيابی به محيط انتقال حهت ارسال و دريافت اطلاعات دارای الگوريتمی ساده خواهد بود.
معايب توپولوژی STAR
- زياد بودن طول کابل . بدليل اتصال مستقيم هر گره به نقطه مرکزی ، مقدار زيادی کابل مصرف می شود. با توجه به اينکه هزينه کابل نسبت به تمام شبکه ، کم است ، تراکم در کانال کشی جهت کابل ها و مسائل مربوط به نصب و پشتيبنی آنها بطور قابل توجهی هزينه ها را افزايش خواهد داد.
- مشکل بودن توسعه . اضافه نمودن يک گره جديد به شبکه مستلزم يک اتصال از نقطه مرکزی به گره جديد است . با اينکه در زمان کابل کشی پيش بينی های لازم جهت توسعه در نظر گرفته می شود ، ولی در برخی حالات نظير زمانيکه طول زيادی از کابل مورد نياز بوده و يا اتصال مجموعه ای از گره های غير قابل پيش بينی اوليه ، توسعه شبکه را با مشکل مواجه خواهد کرد.
- وابستگی به نقطه مرکزی . در صورتيکه نقطه مرکزی ( هاب ) در شبکه با مشکل مواجه شود ، تمام شبکه غيرقابل استفاده خواهد بود.
توپولوژی RING . در اين نوع توپولوژی تمام کامپيوترها بصورت يک حلقه به يکديگر مرتبط می گردند. تمام کامپيوترهای موجود در شبکه ( سرويس دهنده ، سرويس گيرنده ) به يک کابل که بصورت يک دايره بسته است ، متصل می گردند. در مدل فوق هر گره به دو و فقط دو همسايه مجاور خود متصل است . اطلاعات از گره مجاور دريافت و به گره بعدی ارسال می شوند. بنابراين داده ها فقط در يک جهت حرکت کرده و از ايستگاهی به ايستگاه ديگر انتقال پيدا می کنند.
مزايای توپولوژی RING
- کم بودن طول کابل . طول کابلی که در اين مدل بکار گرفته می شود ، قابل مقايسه به توپولوژی BUS نبوده و طول کمی را در بردارد. ويژگی فوق باعث کاهش تعداد اتصالات ( کانکتور) در شبکه شده و ضريب اعتماد به شبکه را افزايش خواهد داد.
- نياز به فضائی خاص جهت انشعابات در کابل کشی نخواهد بود.بدليل استفاده از يک کابل جهت اتصال هر گره به گره همسايه اش ، اختصاص محل هائی خاص بمنظور کابل کشی ضرورتی نخواهد داشت .
- مناسب جهت فيبر نوری . استفاده از فيبر نوری باعث بالا رفتن نرخ سرعت انتقال اطلاعات در شبکه است. چون در توپولوژی فوق ترافيک داده ها در يک جهت است ، می توان از فيبر نوری بمنظور محيط انتقال استفاده کرد.در صورت تمايل می توان در هر بخش ازشبکه از يک نوع کابل بعنوان محيط انتقال استفاده کرد . مثلا" در محيط های ادرای از مدل های مسی و در محيط کارخانه از فيبر نوری استفاده کرد.

معايب توپولوژی RING
- اشکال در يک گره باعث اشکال در تمام شبکه می گردد. در صورت بروز اشکال در يک گره ، تمام شبکه با اشکال مواجه خواهد شد. و تا زمانيکه گره معيوب از شبکه خارج نگردد ، هيچگونه ترافيک اطلاعاتی را روی شبکه نمی توان داشت .
- اشکال زدائی مشکل است . بروز اشکال در يک گره می تواند روی تمام گرههای ديگر تاثير گذار باشد. بمنظور عيب يابی می بايست چندين گره بررسی تا گره مورد نظر پيدا گردد.
- تغيير در ساختار شبکه مشکل است . در زمان گسترش و يا اصلاح حوزه جغرافيائی تحت پوشش شبکه ، بدليل ماهيت حلقوی شبکه مسائلی بوجود خواهد آمد .
- توپولوژی بر روی نوع دستيابی تاثير می گذارد. هر گره در شبکه دارای مسئوليت عبور دادن داده ای است که از گره مجاور دريافت داشته است . قبل از اينکه يک گره بتواند داده خود را ارسال نمايد ، می بايست به اين اطمينان برسد که محيط انتقال برای استفاده قابل دستيابی است .
● تقسيم بندی بر اساس حوزه جغرافی تحت پوشش . شبکه های کامپيوتری با توجه به حوزه جغرافيائی تحت پوشش به سه گروه تقسيم می گردند :
شبکه های محلی ( کوچک ) LAN
شبکه های متوسط MAN
شبکه های گسترده WAN
شبکه های LAN . حوزه جغرافيائی که توسط اين نوع از شبکه ها پوشش داده می شود ، يک محيط کوچک نظير يک ساختمان اداری است . اين نوع از شبکه ها دارای ويژگی های زير می باشند :
توانائی ارسال اطلاعات با سرعت بالا
محدوديت فاصله
قابليت استفاده از محيط مخابراتی ارزان نظير خطوط تلفن بمنظور ارسال اطلاعات
نرخ پايين خطاء در ارسال اطلاعات با توجه به محدود بودن فاصله
شبکه های MAN . حوزه جغرافيائی که توسط اين نوع شبکه ها پوشش داده می شود ، در حد و اندازه يک شهر و يا شهرستان است . ويژگی های اين نوع از شبکه ها بشرح زير است :
پيچيدگی بيشتر نسبت به شبکه های محلی
قابليت ارسال تصاوير و صدا
قابليت ايجاد ارتباط بين چندين شبکه
شبکه های WAN . حوزه جغرافيائی که توسط اين نوع شبکه ها پوشش داده می شود ، در حد و اندازه کشور و قاره است . ويژگی اين نوع شبکه ها بشرح زير است :
قابليت ارسال اطلاعات بين کشورها و قاره ها
قابليت ايجاد ارتباط بين شبکه های LAN
سرعت پايين ارسال اطلاعات نسبت به شبکه های LAN
نرخ خطای بالا با توجه به گستردگی محدوده تحت پوشش

● کابل در شبکه
در شبکه های محلی از کابل بعنوان محيط انتقال و بمنظور ارسال اطلاعات استفاده می گردد.ازچندين نوع کابل در شبکه های محلی استفاده می گردد. در برخی موارد ممکن است در يک شبکه صرفا" از يک نوع کابل استفاده و يا با توجه به شرايط موجود از چندين نوع کابل استفاده گردد. نوع کابل انتخاب شده برای يک شبکه به عوامل متفاوتی نظير : توپولوژی شبکه، پروتکل و اندازه شبکه بستگی خواهد داشت . آگاهی از خصايص و ويژگی های متفاوت هر يک از کابل ها و تاثير هر يک از آنها بر ساير ويژگی های شبکه، بمنظور طراحی و پياده سازی يک شبکه موفق بسيار لازم است .
- کابل Unshielded Twisted pair )UTP)
متداولترين نوع کابلی که در انتقال اطلاعات استفاده می گردد ، کابل های بهم تابيده می باشند. اين نوع کابل ها دارای دو رشته سيم به هم پيچيده بوده که هر دو نسبت زمين دارای يک امپدانش يکسان می باشند. بدين ترتيب امکان تاثير پذيری اين نوع کابل ها از کابل های مجاور و يا ساير منابع خارجی کاهش خواهد يافت . کابل های بهم تابيده دارای دو مدل متفاوت : Shielded ( روکش دار ) و Unshielded ( بدون روکش ) می باشند. کابل UTP نسبت به کابل STP بمراتب متداول تر بوده و در اکثر شبکه های محلی استفاده می گردد.کيفيت کابل های UTP متغير بوده و از کابل های معمولی استفاده شده برای تلفن تا کابل های با سرعت بالا را شامل می گردد. کابل دارای چهار زوج سيم بوده و درون يک روکش قرار می گيرند. هر زوج با تعداد مشخصی پيچ تابانده شده ( در واحد اينچ ) تا تاثير پذيری آن از ساير زوج ها و ياساير دستگاههای الکتريکی کاهش يابد.
کاربردهای شبکه
هسته اصلی سیستم های توزیع اطلاعات را شبکه های کامپیوتری تشکیل می دهند. مفهوم شبکه های کامپیوتری بر پایه اتصال کامپیوتر ها و دیگر تجهیزات سخت افزاری به یکدیگر برای ایجاد امکان ارتباط و تبادل اطلاعات استوار شده است. گروهی از کامپیوتر ها و دیگر تجهیزات متصل به هم را یک شبکه می نامند. کامپیوتر هایی که در یک شبکه واقع هستند، میتوانند اطلاعات، پیام، نرم افزار و سخت افزارها را بین یکدیگر به اشتراک بگذارند. به اشتراک گذاشتن اطلاعات، پیام ها و نرم افزارها، تقریباً برای همه قابل تصور است در این فرایند نسخه ها یا کپی اطلاعات نرم افزاری از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر منتقل می شود. هنگامی که از به اشتراک گذاشتن سخت افزار سخن می گوییم به معنی آن است که تجهیزاتی نظیر چاپگر یا دستگاه مودم را می توان به یک کامپیوتر متصل کرد و از کامپیوتر دیگر واقع در همان شبکه، از آن ها استفاده نمود.
به عنوان مثال در یک سازمان معمولاً اطلاعات مربوط به حقوق و دستمزدپرسنل در بخش حسابداری نگهداری می شود. در صورتی که در این سازمان از شبکه کامپیوتری استفاده شده باشد، مدیر سازمان می تواند از دفتر خود به این اطلاعات دسترسی یابد و آن ها را مورد بررسی قرار دهد. به اشتراک گذاشتن اطلاعات و منابع نرم افزاری و سخت افزاری دارای مزیت های فراوانی است. شبکه های کامپیوتری می توانند تقریباً هر نوع اطلاعاتی را به هر شخصی که به شبکه دسترسی داشته باشد عرضه کنند. این ویژگی امکان پردازش غیر متمرکزاطلاعات را فراهم می کند. در گذشته به علت محدود بودن روش های انتقال اطلاعات کلیه فرایند های پردازش آن نیز در یک محل انجام می گرفته است. سهولت و سرعت روش های امروزی انتقال اطلاعات در مقایسه با روش هایی نظیر انتقال دیسکت یا نوار باعث شده است که ارتباطات انسانی نیز علاوه بر مکالمات صوتی، رسانه ای جدید بیابند.
به کمک شبکه های کامپیوتری می توان در هزینه های مربوط به تجهیزات گران قیمت سخت افزاری نظیر هارد دیسک، دستگاه های ورود اطلاعات و... صرفه جویی کرد. شبکه های کامپیوتری، نیازهای کاربران در نصب منابع سخت افزاری را رفع کرده یا به حداقل می رسانند.
از شبکه های کامپیوتری می توان برای استاندارد سازی برنامه های کاربردی نظیر واژه پردازها و صفحه گسترده ها، استفاده کرد. یک برنامه کاربردی می تواند در یک کامپیوتر مرکزی واقع در شبکه اجرا شود و کاربران بدون نیاز به نگهداری نسخه اصلی برنامه، از آن در کامپیوتر خود استفاده کنند.
استاندارد سازی برنامه های کاربردی دارای این مزیت است که تمام کاربران و یک نسخه مشخص استفاده می کنند. این موضوع باعث می شود تا پشتیبانی شرکت عرضه کننده نرم افزار از محصول خود تسهیل شده و نگهداری از آن به شکل موثرتری انجام شود.
مزیت دیگر استفاده از شبکه های کامپیوتری، امکان استفاده از شبکه برای برقراری ارتباطات روی خط (Online) از طریق ارسال پیام است. به عنوان مثال مدیران می توانند برای ارتباط با تعداد زیادی از کارمندان از پست الکترونیکی استفاده کنند.
تاریخچه پیدایش شبکه
در سال 1957 نخستین ماهواره، یعنی اسپوتنیک توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق به فضا پرتاب شد. در همین دوران رقابت سختی از نظر تسلیحاتی بین دو ابرقدرت آن زمان جریان داشت و دنیا در دوران رقابت سختی از نظر تسلیحاتی بین دو ابر قدرت آن زمان جریان داشت و دنیا در دوران جنگ سرد به سر می برد. وزارت دفاع امریکا در واکنش به این اقدام رقیب نظامی خود، آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته یا آرپا (ARPA) را تاسیس کرد. یکی از پروژه های مهم این آژانس تامین ارتباطات در زمان جنگ جهانی احتمالی تعریف شده بود. در همین سال ها در مراکز تحقیقاتی غیر نظامی که بر امتداد دانشگاه ها بودند، تلاش برای اتصال کامپیوترها به یکدیگر در جریان بود. در آن زمان کامپیوتر های Mainframe از طریق ترمینال ها به کاربران سرویس می دادند. در اثر اهمیت یافتن این موضوع آژانس آرپا (ARPA) منابع مالی پروژه اتصال دو کامپیوتر از راه دور به یکدیگر را در دانشگاه MIT بر عهده گرفت. در اواخر سال 1960 اولین شبکه کامپیوتری بین چهار کامپیوتر که دو تای آنها در MIT، یکی در دانشگاه کالیفرنیا و دیگری در مرکز تحقیقاتی استنفورد قرار داشتند، راه اندازی شد. این شبکه آرپانت نامگذاری شد. در سال 1965 نخستین ارتباط راه دور بین دانشگاه MIT و یک مرکز دیگر نیز برقرار گردید.
در سال 1970 شرکت معتبر زیراکس یک مرکز تحقیقاتی در پالوآلتو تاسیس کرد. این مرکز در طول سال ها مهمترین فناوری های مرتبط با کامپیوتر را معرفی کرده است و از این نظریه به یک مرکز تحقیقاتی افسانه ای بدل گشته است. این مرکز تحقیقاتی که پارک (PARC) نیز نامیده می شود، به تحقیقات در زمینه شبکه های کامپیوتری پیوست. تا این سال ها شبکه آرپانت به امور نظامی اختصاص داشت، اما در سال 1927 به عموم معرفی شد. در این سال شبکه آرپانت مراکز کامپیوتری بسیاری از دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی را به هم متصل کرده بود. در سال 1927 نخستین نامه الکترونیکی از طریق شبکه منتقل گردید.
در این سال ها حرکتی غیر انتفاعی به نام MERIT که چندین دانشگاه بنیان گذار آن بوده اند، مشغول توسعه روش های اتصال کاربران ترمینال ها به کامپیوتر مرکزی یا میزبان بود. مهندسان پروژه MERIT در تلاش برای ایجاد ارتباط بین کامپیوتر ها، مجبور شدند تجهیزات لازم را خود طراحی کنند. آنان با طراحی تجهیزات واسطه برای مینی کامپیوتر DECPDP-11 نخستین بستر اصلی یا Backbone شبکه کامپیوتری را ساختند. تا سال ها نمونه های اصلاح شده این کامپیوتر با نام PCP یا Primary Communications Processor نقش میزبان را در شبکه ها ایفا می کرد. نخستین شبکه از این نوع که چندین ایالت را به هم متصل می کرد Michnet نام داشت.
روش اتصال کاربران به کامپیوتر میزبان در آن زمان به این صورت بود که یک نرم افزار خاص بر روی کامپیوتر مرکزی اجرا می شد. و ارتباط کاربران را برقرار می کرد. اما در سال 1976 نرم افزار جدیدی به نام Hermes عرضه شد که برای نخستین بار به کاربران اجازه می داد تا از طریق یک ترمینال به صورت تعاملی مستقیما به سیستم MERIT متصل شوند.این، نخستین باری بود که کاربران می توانستند در هنگام برقراری ارتباط از خود بپرسند: کدام میزبان؟
از وقایع مهم تاریخچه شبکه های کامپیوتری، ابداع روش سوئیچینگ بسته ای یا Packet Switching است. قبل از معرفی شدن این روش از سوئیچینگ مداری یا Circuit Switching برای تعیین مسیر ارتباطی استفاده می شد. اما در سال 1974 با پیدایش پروتکل ارتباطی TCP/IP از مفهوم Packet Switching استفاده گسترده تری شد. این پروتکل در سال 1982 جایگزین پروتکل NCP شد و به پروتکل استاندارد برای آرپانت تبدیل گشت. در همین زمان یک شاخه فرعی بنام MILnet در آرپانت همچنان از پروتکل قبلی پشتیبانی می کرد و به ارائه خدمات نظامی می پرداخت. با این تغییر و تحول، شبکه های زیادی به بخش تحقیقاتی این شبکه متصل شدند و آرپانت به اینترنت تبدیل گشت. در این سال ها حجم ارتباطات شبکه ای افزایش یافت و مفهوم ترافیک شبکه مطرح شد.
مسیر یابی در این شبکه به کمک آدرس های IP به صورت 32 بیتی انجام می گرفته است. هشت بیت اول آدرس IP به شبکه های محلی تخصیص داده شده بود که به سرعت مشخص گشت تناسبی با نرخ رشد شبکه ها ندارد و باید در آن تجدید نظر شود. مفهوم شبکه های LAN و شبکه های WAN در سال دهه 70 میلادی از یکدیگر تفکیک شدند.
در آدرس دهی 32 بیتی اولیه، بقیه 24 بیت آدرس به میزبان در شبکه اشاره می کرد.
در سال 1983 سیستم نامگذاری دامنه ها (Domain Name System) به وجود آمد و اولین سرویس دهنده نامگذاری (Name Server) راه اندازی شد و استفاده از نام به جای آدرس های عددی معرفی شد. در این سال تعداد میزبان های اینترنت از مرز ده هزار عدد فراتر رفته بود.
اجزای شبکه
یک شبکه کامپیوتری شامل اجزایی است که برای درک کارکرد شبکه لازم است تا با کارکرد هر یک از این اجزا آشنا شوید. شبکه های کامپیوتری در یک نگاه کلی دارای چهار قسمت هستند. مهمترین قسمت یک شبکه، کامپیوتر سرویس دهنده (Server) نام دارد. یک سرور در واقع یک کامپیوتر با قابلیت ها و سرعت بالا است.. تمام اجزای دیگر شبکه به کامپیوتر سرور متصل می شوند.
کامپیوتر سرور وظیفه به اشتراک گذاشتن منابع نظیر فایل، دایرکتوری و غیره را بین کامپیوترهای سرویس گیرنده بر عهده دارد. مشخصات کامپیوترهای سرویس گیرنده می تواند بسیار متنوع باشد و در یک شبکه واقعی Client ها دارای آرایش و مشخصات سخت افزاری متفاوتی هستند. تمام شبکه های کامپیوتری دارای بخش سومی هستند که بستر یا محیط انتقال اطلاعات را فراهم می کند. متداول ترین محیط انتقال در یک شبکه کابل است.
تجهیزات جانبی یا منابع سخت افزاری نظیر چاپگر، مودم، هارددیسک، تجهیزات ورود اطلاعات نظیر اسکند و غیره، تشکیل دهنده بخش چهارم شبکه های کامپیوتری هستند. تجهیزات جانبی از طریق کامپیوتر سرور در دسترس تمام کامپیوترهای واقع در شبکه قرار می گیرند. شما می توانید بدون آنکه چاپگری مستقیماً به کامپیوتر شما متصل باشد، از اسناد خود چاپ بگیرید. در عمل چاپگر از طریق سرور شبکه به کامپیوتر شما متصل است.
ویژگی های شبکه
همانطور که قبلاً گفته شد، یکی از مهمترین اجزای شبکه های کامپیوتری، کامپیوتر سرور است. سرور مسئول ارائه خدماتی از قبیل انتقال فایل، سرویس های چاپ و غیره است. با افزایش حجم ترافیک شبکه، ممکن است برای سرور مشکلاتی بروز کند. در شبکه های بزرگ برای حل این مشکل، از افزایش تعداد کامپیوترهای سرور استفاده می شود که به این سرور ها، سرور های اختصاصی گفته می شود. دو نوع متداول این سرور ها عبارتند از File and Print server و Application server. نوع اول یعنی سرویس دهنده فایل و چاپ مسئول ارائه خدماتی از قبیل ذخیره سازی فایل، حذف فایل و تغییر نام فایل است که این درخواست ها را از کامپیوتر های سرویس گیرنده دریافت می کند. این سرور همچنین مسئول مدیریت امور چاپگر نیز هست.
هنگامی که یک کاربر درخواست دسترسی به فایلی واقع در سرور را ارسال می کند، کامپیوتر سرور نسخه ای از فایل کامل را برای آن کاربر ارسال می کند. بدین ترتیب کاربر می تواند به صورت محلی، یعنی روی کامپیوتر خود این فایل را ویرایش کند.
کامپیوتر سرویس دهنده چاپ، مسئول دریافت درخواست های کاربران برای چاپ اسناد است. این سرور این درخواست ها را در یک صف قرار می دهد و به نوبت آن ها را به چاپگر ارسال می کند. این فرآیند Spooling نام دارد. به کمک Spooling کاربران می توانند بدون نیاز به انتظار برای اجرای فرمان Print به فعالیت برروی کامپیوتر خود ادامه دهند.
نوع دیگر سرور، Application Server نام دارد. این سرور مسئول اجرای برنامه های Client/Server و تامین داده های سرویس گیرنده است. سرویس دهنده ها، حجم زیادی از اطلاعات را در خود نگهداری می کنند. برای امکان بازیابی سریع و ساده اطلاعات، این داده ها در یک ساختار مشخص ذخیره می شوند. هنگامی که کاربری درخواستی را به چنین سرویس دهنده ای ارسال می کند. سرور نتیجه درخواست را به کامپیوتر کاربر انتقال می دهد. به عنوان مثال یک شرکت بازاریابی را در نظر بگیرید. این شرکت در نظر دارد تا برای مجموعه ای از محصولات جدید خود تبلیغ کند. این شرکت می تواند برای کاهش حجم ترافیک، برای مشتریان با طیف درآمدهای مشخص، فقط گروهی از محصولات را تبلیغ نماید.
علاوه بر سرور های یاد شده، در یک شبکه می توان برای خدماتی از قبیل پست الکترونیک، فکس، سرویس های دایرکتوری و غیره نیز سرورهایی اختصاص داد. اما بین سرور های فایل و Application Server ها تفاوت های مهمی نهفته است. یک سرور فایل در پاسخ به درخواست کاربر برای دسترسی به یک فایل، یک نسخه کامل از فایل را برای او ارسال می کند درحالی که یک Application Server فقط نتایج درخواست کاربر را برای وی ارسال می نماید.
تقسیم بندی شبکه
تقسیم بندی براساس گستره جغرافیایی (Range): شبکه های کامپیوتری براساس موقعیت و محل نصب دارای انواع متفاوتی هستند. یکی از مهمترین عوامل تعیین نوع شبکه مورد نیاز، طول فواصل ارتباطی بین اجزای شبکه است.
شبکه های کامپیوتری گستره جغرافیایی متفاوتی دارند که از فاصله های کوچک در حدود چند متر شروع شده و در بعضی از مواقع از فاصله بین چند کشور بالغ می شود. شبکه های کامپیوتری براساس حداکثر فاصله ارتباطی آنها به سه نوع طبقه بندی می شوند. یکی از انواع شبکه های کامپیوتری، شبکه محلی (LAN) یا Local Area Network است. این نوع از شبکه دارای فواصل کوتاه نظیر فواصل درون ساختمانی یا حداکثر مجموعه ای از چند ساختمان است. برای مثال شبکه مورد استفاده یک شرکت را در نظر بگیرید. در این شبکه حداکثر فاصله بین کامپیوتر ها محدود به فاصله های بین طبقات ساختمان شرکت می باشد.
در شبکه های LAN کامپیوترها در سطح نسبتاً کوچکی توزیع شده اند و معمولاً توسط کابل به هم اتصال می یابند. به همین دلیل شبکه های LAN را گاهی به تسامح شبکه های کابلی نیز می نامند.
نوع دوم شبکه های کامپیوتری، شبکه های شهری MAN یا Metropolitan Area Network هستند. فواصل در شبکه های شهری از فواصل شبکه های LAN بزرگتر است و چنین شبکه هایی دارای فواصلی در حدود ابعاد شهری هستند. شبکه های MAN معمولاً از ترکیب و ادغام دو یا چند شبکه LAN به وجود می آیند. به عنوان مثال از شبکه های MAN موردی را در نظر بگیرید که شبکه های LAN یک شهر را از دفتر مرکزی در شهر A به دفتر نمایندگی این شرکت در شهر B متصل می سازد.
در نوع سوم شبکه های کامپیوتری موسوم به WAN یا (Wide Area Network) یا شبکه های گسترده، فواصل از انواع دیگر شبکه بیشتر بوده و به فاصله هایی در حدود ابعاد کشوری یا قاره ای بالغ می شود. شبکه های WAN از ترکیب چندین شبکه LAN یا MAN ایجاد می گردند. شبکه اتصال دهنده دفاتر هواپیمایی یک شرکت در شهرهای مختلف چند کشور، یک یک شبکه WAN است.

تقسیم بندی براساس گره (Node): این نوع از تقسیم بندی شبکه ها براساس ماهیت گره ها یا محل های اتصال خطوط ارتباطی شبکه ها انجام می شود. در این گروه بندی شبکه ها به دو نوع تقسیم بندی می شوند. تفاوت این دو گروه از شبکه ها در قابلیت های آن نهفته است. این دو نوع اصلی از شبکه ها، شبکه هایی از نوع نظیر به نظیر (Peer to Peer) و شبکه های مبتنی بر Server یا Server Based نام دارند.
در یک شبکه نظیر به نظیر یا Peer to Peer، بین گره های شبکه هیچ ترتیب یا سلسله مراتبی وجود ندارد و تمام کامپیوتر های واقع در شبکه از اهمیت یا اولویت یکسانی برخوردار هستند. به شبکه Peer to Peer یک گروه کاری یا Workgroup نیز گفته می شود. در این نوع از شبکه ها هیچ کامپیوتری در شبکه به طور اختصاصی وظیفه ارائه خدمات همانند سرور را ندارد. به این جهت هزینه های این نوع شبکه پایین بوده و نگهداری از آنها نسبتاً ساده می باشد. در این شبکه ها براساس آن که کدام کامپیوتر دارای اطلاعات مورد نیاز دیگر کامپیوتر هاست، همان دستگاه نقش سرور را برعهده می گیرد. و براساس تغییر این وضعیت در هر لحظه هر یک از کامپیوتر ها می توانند سرور باشند. و بقیه سرویس گیرنده. به دلیل کارکرد دوگانه هر یک از کامپیوتر ها به عنوان سرور و سرویس گیرنده، هر کامپیوتر در شبکه لازم است تا بر نوع کارکرد خود تصمیم گیری نماید. این فرآیند تصمیم گیری، مدیریت ایستگاه کاری یا سرور نام دارد. شبکه هایی از نوع نظیر به نظیر مناسب استفاده در محیط هایی هستند که تعداد کاربران آن بیشتر از 10 کاربر نباشد.
سیستم عامل هایی نظیر Windows NT Workstation، Windows 9X یا Windows for Workgroup نمونه هایی از سیستم عامل های با قابلیت ایجاد شبکه های نظیر به نظیر هستند. در شبکه های نظیر به نظیر هر کاربری تعیین کننده آن است که در روی سیستم خود چه اطلاعاتی می تواند در شبکه به اشتراک گذاشته شود. این وضعیت همانند آن است که هر کارمندی مسئول حفظ و نگهداری اسناد خود می باشد.
در نوع دوم شبکه های کامپیوتری یعنی شبکه های مبتنی بر سرور، به تعداد محدودی از کامپیوتر ها وظیفه عمل به عنوان سرور داده می شود. در سازمان هایی که دارای بیش از 10 کاربر در شبکه خود هستند، استفاده از شبکه های Peer to Peer نامناسب بوده و شبکه های مبتنی بر سرور ترجیح داده می شوند. در این شبکه ها از سرور اختصاصی برای پردازش حجم زیادی از درخواست های کامپیوترهای سرویس گیرنده استفاده می شود و آنها مسئول حفظ امنیت اطلاعات خواهند بود. در شبکه های مبتنی بر سرور، مدیر شبکه، مسئول مدیریت امنیت اطلاعات شبکه است و بر تعیین سطوح دسترسی به منابع شبکه مدیریت می کند. بدلیل اینکه اطلاعات در چنین شبکه هایی فقط روی کامپیوتر یا کامپیوتر های سرور متمرکز می باشند، تهیه نسخه های پشتیبان از آنها ساده تر بوده و تعیین برنامه زمانبندی مناسب برای ذخیره سازی و تهیه نسخه های پشتیبان از اطلاعات به سهولت انجام می پذیرد. در چنین شبکه هایی می توان اطلاعات را روی چند سرور نگهداری نمود، یعنی حتی در صورت از کار افتادن محل ذخیره اولیه اطلاعات (کامپیوتر سرور اولیه)، اطلاعات همچنان در شبکه موجود بوده و سیستم می تواند به صورت روی خط به کارکردخود ادامه دهد. به این نوع از سیستم ها Redundancy Systems یا سیستم های یدکی می گویند.
برای بهره گیری از مزایای هر دو نوع از شبکه ها، معمولاً سازمان ها از ترکیبی از شبکه های نظیر به نظیر و مبتنی بر سرور استفاده می کنند. این نوع از شبکه ها، شبکه های ترکیبی یا Combined Network نام دارند. در شبکه های ترکیبی دو نوع سیستم عامل برای تامین نیازهای شبکه مورد استفاده قرار می گیرند. به عنوان مثال یک سازمان می تواند از سیستم عامل Windows NT Server برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات مهم و برنامه های کاربردی در شبکه خود استفاده کنند. در این شبکه، کامپیوتر های Client می توانند از سیستم عامل ویندوز 95 استفاده کنند. در این وضعیت، کامپیوتر ها می توانند ضمن قابلیت دسترسی به اطلاعات سرور ویندوز NT، اطلاعات شخصی خود را نیز با دیگر کاربران به اشتراک بگذارند.

تقسیم بندی شبکه ها براساس توپولوژی: نوع آرایش یا همبندی اجزای شبکه بر مدیریت و قابلیت توسعه شبکه نیز تاثیر می گذارد. برای طرح بهترین شبکه از جهت پاسخگویی به نیازمندی ها، درک انواع آرایش شبکه دارای اهمیت فراوانی است. انواع همبندی شبکه، بر سه نوع توپولوژی استوار شده است. این انواع عبارتند از: توپولوژی خطی یا BUS، حلقه ای یا RING و ستاره ای یا STAR.
توپولوژی BUS ساده ترین توپولوژی مورد استفاده شبکه ها در اتصال کامپیوتر ها است. در این آرایش تمام کامپیوتر ها به صورت ردیفی به یک کابل متصل می شوند. به این کابل در این آرایش، بستر اصلی (Back Bone) یا قطعه (Segment) اطلاق می شود. در این آرایش، هر کامپیوتر آدرس یا نشانی کامپیوتر مقصد را به پیام خودافزوده و این اطلاعات را به صورت یک سیگنال الکتریکی روی کابل ارسال می کند. این سیگنال توسط کابل به تمام کامپیوتر های شبکه ارسال می شود. کامپیوتر هایی که نشانی آن ها با نشانی ضمیمه شده به پیام انطباق داشته باشد، پیام را دریافت می کنند. در کابل های ارتباط دهنده کامپیوتر های شبکه، هر سیگنال الکتریکی پس از رسیدن به انتهای کابل، منعکس شده و دوباره در مسیر مخالف در کابل به حرکت در می آید. برای جلوگیری از انعکاس سیگنال در انتهای کابل ها، از یک پایان دهنده یا Terminator استفاده می شود. فراموش کردن این قطعه کوچک گاهی موجب از کار افتادن کل شبکه می شود. در این آرایش شبکه، در صورت از کار افتادن هر یک از کامپیوتر ها آسیبی به کارکرد کلی شبکه وارد نخواهد شد. در برابر این مزیت اشکال این توپولوژی در آن است که هر یک از کامپیوتر ها باید برای ارسال پیام منتظر فرصت باشد. به عبارت دیگر در این توپولوژی در هر لحظه فقط یک کامپیوتر می تواند پیام ارسال کند. اشکال دیگر این توپولوژی در آن است که تعداد کامپیوتر های واقع در شبکه تاثیر معکوس و شدیدی بر کارایی شبکه می گذارد. در صورتی که تعداد کاربران زیاد باشد، سرعت شبکه به مقدار قابل توجهی کند می شود. علت این امر آن است که در هر لحظه یک کامپیوتر باید برای ارسال پیام مدت زمان زیادی به انتظار بنشیند. عامل مهم دیگری که باید در نظر گرفته شود آن است که در صورت آسیب دیدگی کابل شبکه، ارتباط در کل شبکه قطع شود.
آرایش نوع دوم شبکه های کامپیوتری، آرایش ستاره ای است. در این آرایش تمام کامپیوتر های شبکه به یک قطعه مرکزی به نام Hub متصل می شوند. در این آرایش اطلاعات قبل از رسیدن به مقصد خود از هاب عبور می کنند. در این نوع از شبکه ها در صورت از کار افتادن یک کامپیوتر یا بر اثر قطع شدن یک کابل، شبکه از کار خواهد افتاد. از طرف دیگر در این نوع همبندی، حجم زیادی از کابل کشی مورد نیاز خواهد بود، ضمن آنکه بر اثر از کار افتادن هاب، کل شبکه از کار خواهد افتاد.
سومین نوع توپولوژی، حلقه ای نام دارد. در این توپولوژی همانند آرایش BUS، تمام کامپیوتر ها توسط یک کابل به هم متصل می شوند. اما در این نوع، دو انتهای کابل به هم متصل می شود و یک حلقه تشکیل می گردد. به این ترتیب در این آرایش نیازی به استفاده از قطعه پایان دهنده یا Terminator نخواهد بود. در این نوع از شبکه نیز سیگنال های مخابراتی در طول کابل حرکت کرده و از تمام کامپیوتر ها عبور می کنند تا به کامپیوتر مقصد برسند. یعنی تمام کامپیوتر ها سیگنال را دریافت کرده و پس از تقویت، آن را به کامپیوتر بعدی ارسال می کنند. به همین جهت به این توپولوژی، توپولوژی فعال یا Active نیز گفته می شود. در این توپولوژی در صورت از کار افتادن هر یک از کامپیوتر ها، کل شبکه از کار خواهد افتاد، زیرا همانطور که گفته شده هر کامپیوتر وظیفه دارد تا سیگنال ارتباطی (که به آن نشانه یا Token نیز گفته می شود) را دریافت کرده، تقویت کند و دوباره ارسال نماید. این حالت را نباید با دریافت خود پیام اشتباه بگیرد. این حالت چیزی شبیه عمل رله در فرستنده های تلوزیونی است.
از ترکیب توپولوژی های ستاره ای، حلقه ای و خطی، یک توپولوژی ترکیبی (Hybrid) به دست می آید. از توپولوژی هیبرید در شبکه های بزرگ استفاده می شود. خود توپولوژی هیبرید دارای دو نوع است. نوع اول توپولوژی خطی - ستاره ای نام دارد. همانطور که از نام آن بر می آید، در این آرایش چندین شبکه ستاره ای به صورت خطی به هم ارتباط داده می شوند. در این وضعیت اختلال در کارکرد یک کامپیوتر، تاثیر در بقیه شبکه ایجاد نمی کند. ضمن آنکه در صورت از کار افتادن هاب فقط بخشی از شبکه از کار خواهد افتاد. در صورت آسیب دیدگی کابل اتصال دهنده هاب ها، فقط ارتباط کامپیوتر هایی که در گروه های متفاوت هستند قطع خواهد شد و ارتباط داخلی شبکه پایدار می ماند.
نوع دوم نیز توپولوژی ستاره ای - حلقه ای نام دارد. در این توپولوژی هاب های چند شبکه از نوع حلقه ای در یک الگوی ستاره ای به یک هاب مرکزی متصل می شوند.
امنیت شبکه
یکی از مهم ترین فعالیت های مدیر شبکه، تضمین امنیت منابع شبکه است. دسترسی غیر مجاز به منابع شبکه و یا ایجاد آسیب عمدی یا غیر عمدی به اطلاعات، امنیت شبکه را مختل می کند. از طرف دیگر امنیت شبکه نباید آنچنان باشد که کارکرد عادی کاربران را مشکل سازد.
برای تضمین امنیت اطلاعات و منابع سخت افزاری شبکه، از دو مدل امنیت شبکه استفاده می شود. این مدل ها عبارتند از: امنیت در سطح اشتراک (Share-Level) و امنیت در سطح کاربر (User-Level). در مدل امنیت در سطح اشتراک، این عمل با انتساب اسم رمز یا Password برای هر منبع به اشتراک گذاشته تامین می شود. دسترسی به منابع مشترک فقط هنگامی برقرار می گردد که کاربر اسم رمز صحیح را برای منبع به اشتراک گذاشته شده را به درستی بداند.
به عنوان مثال اگر سندی قابل دسترسی برای سه کاربر باشد، می توان با نسبت دادن یک اسم رمز به این سند مدل امنیت در سطح Share-Level را پیاده سازی کرد. منابع شبکه را می توان در سطوح مختلف به اشتراک گذاشت. برای مثال در سیستم عامل ویندوز ۹۵ می توان دایرکتوری ها را بصورت فقط خواندنی (Read Only)، برحسب اسم رمز یا به شکل کامل (Full) به اشتراک گذاشت. از مدل امنیت در سطح Share-Level می توان برای ایجاد بانک های اطلاعاتی ایمن استفاده کرد.
در مدل دوم یعنی امنیت در سطح کاربران، دسترسی کاربران به منابع به اشتراک گذاشته شده با دادن اسم رمز به کاربران تامیین می شود. در این مدل کاربران در هنگام اتصال به شبکه باید اسم رمز و کلمه عبور را وارد نمایند. در اینجا سرور مسئول تعیین اعتبار اسم رمز و کلمه عبور است. سرور در هنگام دریافت درخواست کاربر برای دسترسی به منبع به اشتراک گذاشته شده، به بانک اطلاعاتی خود مراجعه کرده و درخواست کاربر را رد یا قبول می کند.
تفاوت این دو مدل در آن است که در مدل امنیت در سطح Share-Level، اسم رمز به منبع نسبت داده شده و در مدل دوم اسم رمز و کلمه عبور به کاربر نسبت داده می شود. بدیهی است که مدل امنیت در سطح کاربر بسیار مستحکم تر از مدل امنیت در سطح اشتراک است. بسیاری از کاربران به راحتی می توانند اسم رمز یک منبع را به دیگران بگویند. اما اسم رمز و کلمه عبور شخصی را نمی توان به سادگی به شخص دیگری منتقل کرد.
آشنایی با مدل OSI (هفت لایه شبکه)
هر فعالیتی در شبکه مستلزم ارتباط بین نرم افزار و سخت افزار کامپیوتر و اجزای دیگر شبکه است. انتقال اطلاعات بین کامپیوترهای مختلف در شبکه وابسته به انتقال اطلاعات بین بخش های نرم افزاری و سخت افزاری درون هر یک از کامپیوتر هاست. هر یک از فرایند های انتقال اطلاعات را می توان به بخش های کوچک تری تقسیم کرد. هر یک از این فعالیت های کوچک را سیستم عامل براساس دسته ای از قوانین مشخص انجام می دهد. این قوانین را پروتکل می نامند. پروتکل ها تعیین کننده روش کار در ارتباط بین بخش های نرم افزاری و سخت افزاری شبکه هستند. بخش های نرم افزاری و سخت افزاری تولیدکنندگان مختلف دارای مجموعه پروتکل های متفاوتی می باشند. برای استاندارد سازی پروتکل های ارتباطی، سازمان استاندارد های بین المللی (ISO) در سال 1984 اقدام به تعیین مدل مرجع OSI یا Open Systems Interconnection نمود. مدل مرجع OSI ارائه دهنده چارچوب طراحی محیط های شبکه ای است. در این مدل، جزئیات بخش های نرم افزاری و سخت افزاری برای ایجاد سهولت انتقال اطلاعات مطرح شده است و در آن کلیه فعالیت های شبکه ای در هفت لایه مدل سازی می شود. هنگام بررسی فرآیند انتقال اطلاعات بین دو کامپیوتر، مدل هفت لایه ای OSI روی هر یک از کامپیوتر ها پیاده سازی می گردد. در تحلیل این فرآیند ها می توان عملیات انتقال اطلاعات را بین لایه های متناظر مدل OSI واقع در کامپیوتر های مبدا و مقصد در نظر گرفت. این تجسم از انتقال اطلاعات را انتقال مجازی (Virtual) می نامند. اما انتقال واقعی اطلاعات بین لایه های مجاور مدل OSI واقع در یک کامپیوتر انجام می شود. در کامپیوتر مبدا اطلاعات از لایه فوقانی به طرف لایه تحتانی مدل OSI حرکت کرده و از آنجا به لایه زیرین مدل OSI واقع در کامپیوتر مقصد ارسال می شوند. در کامپیوتر مقصد اطلاعات از لایه های زیرین به طرف بالاترین لایه مدل OSI حرکت می کنند. عمل انتقال اطلاعات از یک لایه به لایه دیگر در مدل OSI از طریق واسطه ها یا Interface ها انجام می شود. این واسطه ها تعیین کننده سرویس هایی هستند که هر لایه مدل OSI می تواند برای لایه مجاور فراهم آورد.
بالاترین لایه مدل OSI یا لایه هفت، لایه کاربرد یا Application است. این لایه تامیین کننده سرویس های پشتیبانی برنامه های کاربردی نظیر انتقال فایل، دسترسی به بانک اطلاعاتی و پست الکترونیکی است.
لایه شش، لایه نمایش یا Presentation است. این لایه تعیین کننده فرمت یا قالب انتقال داده ها بین کامپیوتر های واقع در شبکه است. این لایه در کامپیوتر مبدا داده هایی که باید انتقال داده شوند را به یک قالب میانی تبدیل می کند. این لایه در کامپیوتر مقصد اطلاعات را از قالب میانی به قالب اولیه تبدیل می کند.
لایه پنجم در این مدل، لایه جلسه یا Session است. این لایه بر برقراری اتصال بین دو برنامه کاربردی روی دو کامپیوتر مختلف واقع در شبکه نظارت دارد. همچنین تامین کننده همزمانی فعالیت های کاربر نیز هست.
لایه چهارم یا لایه انتقال (Transmission) مسئول ارسال و دریافت اطلاعات و کمک به رفع خطاهای ایجاد شده در طول ارتباط است. هنگامی که حین یک ارتباط خطایی بروز دهد، این لایه مسئول تکرار عملیات ارسال داده است.
لایه سوم در مدل OSI، مسئول آدرس یا نشانی گذاری پیام ها و تبدیل نشانی های منطقی به آدرس های فیزیکی است. این لایه همچنین مسئول مدیریت بر مشکلات مربوط به ترافیک شبکه نظیر کند شدن جریان اطلاعات است. این لایه، لایه شبکه یا Network نام دارد.
لایه دوم مدل OSI، لایه پیوند یا Data Link است. این لایه وظیفه دارد تا اطلاعات دریافت شده از لایه شبکه را به قالبی منطقی به نام فریم (Frame) تبدیل کند. در کامپیوتر مقصد این لایه همچنین مسئول دریافت بدون خطای این فریم ها است.
لایه زیرین در این مدل، لایه فیزیکی یا Physical است. این لایه اطلاعات را بصورت جریانی از رشته های داده ای و بصورت الکترونیکی روی کابل هدایت می کند. این لایه تعریف کننده ارتباط کابل و کارت شبکه و همچنین تعیین کننده تکنیک ارسال و دریافت داده ها نیز هست.
پروتکل ها
فرآیند به اشتراک گذاشتن اطلاعات نیازمند ارتباط همزمان شده ای بین کامپیوتر های شبکه است. برای ایجاد سهولت در این فرایند، برای هر یک از فعالیت های ارتباط شبکه ای، مجموعه ای از دستور العمل ها تعریف شده است. هر دستور العمل ارتباطی یک پروتکل یا قرارداد نام دارد. یک پروتکل تامین کننده توصیه هایی برای برقراری ارتباط بین اجزای نرم افزاری و سخت افزاری در انجام یک فعالیت شبکه ای است. هر فعالیت شبکه ای به چندین مرحله سیستماتیک تفکیک می شود. هر مرحله با استفاده از یک پروتکل منحصر به فرد، یک عمل مشخص را انجام می دهد. این مراحل باید با ترتیب یکسان در تمام کامپیوترهای واقع در شبکه انجام شوند. در کامپیوتر مبدا مراحل ارسال داده از لایه بالایی شروع شده و به طرف لایه زیرین ادامه می یابد. در کامپیوتر مقصد مراحل مشابه در جهت معکوس از پایین به بالا انجام می شود. در کامپیوتر مبدا، پروتکل اطلاعات را به قطعات کوچک شکسته، به آن ها آدرس هایی نسبت می دهند و قطعات حاصله یا بسته ها را برای ارسال از طریق کابل آماده می کنند. در کامپیوتر مقصد، پروتکل ها داده ها را از بسته ها خارج کرده و به کمک نشانی های آن ها بخش های مختلف اطلاعات را با ترتیب صحیح به هم پیوند می دهند تا اطلاعات به صورت اولیه بازیابی شوند.
پروتکل های مسئول فرآیندهای ارتباطی مختلف برای جلوگیری از تداخل و یا عملیات ناتمام، لازم است که به صورت گروهی به کار گرفته شوند. این عمل به کمک گروهبندی پروتکل های مختلف در یک معماری لایه ای به نام Protocol Stack یا پشته پروتکل انجام می گیرد. لایه های پروتکل های گروه بندی شده با لایه های مدل OSI انطباق دارند. هر لایه در مدل OSI پروتکل مشخصی را برای انجام فعالیت های خود بکار می برد. لایه های زیرین در پشته پروتکل ها تعیین کننده راهنمایی برای اتصال اجزای شبکه از تولیدکنندگان مختلف به یکدیگر است.
لایه های بالایی در پشته پروتکل ها تعیین کننده مشخصه های جلسات ارتباطی برای برنامه های کاربردی می باشند. پروتکل ها براساس آن که به کدام لایه از مدل OSI متعلق باشند، سه نوع طبقه بندی می شوند. پروتکل های مربوط به سه لایه بالایی مدل OSI به پروتکل های Application یا کاربرد معروف هستند. پروتکل های لایه Application تامیین کننده سرویس های شبکه در ارتباط بین برنامه های کاربردی با یکدیگر هستند. این سرویس ها شامل انتقال فایل، چاپ، ارسال پیام و سرویس های بانک اطلاعاتی هستند. پروتکل های لایه نمایش یا Presentation وظیفه قالب بندی و نمایش اطلاعات را قبل از ارسال بر عهده دارند. پروتکل های لایه جلسه یا Session اطلاعات مربوط به جریان ترافیک را به داده ها اضافه می کنند.
پروتکل های نوع دوم که به پروتکل های انتقال (Transparent) معروف هستند، منطبق بر لایه انتقال مدل OSI هستند. این پروتکل ها اطلاعات مربوط به ارسال بدون خطا یا در واقع تصحیح خطا را به داده ها می افزایند. وظایف سه لایه زیرین مدل OSI بر عهده پروتکل های شبکه است. پروتکل های لایه شبکه تامیین کننده فرآیندهای آدرس دهی و مسیریابی اطلاعات هستند. پروتکل های لایه Data Link اطلاعات مربوط به بررسی و کشف خطا را به داده ها اضافه می کنند و به درخواست های ارسال مجدد اطلاعات پاسخ می گویند. پروتکل های لایه فیزیکی تعیین کننده استاندارد های ارتباطی در محیط مشخصی

عمومی › عامل اصلی خشک شدن دریاچه ارومیه خشکسالی است



به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران؛ مجید نامجو ‌در جمع خبرنگاران گفت: ستاد ویژه نجات دریاچه ارومیه توسط

دولت تشکیل شده است.نشست های این ستاد به منظور طراحی راهکارهایی برای بهبود وضعیت این دریاچه

با ریاست معاون اول رئیس جمهور تشکیل می شود.وی هشتاد و پنج درصد علت بوجود آمدن شرایط موجود

برای دریاچه ارومیه را خشکسالی دانست و افزود: موضوع تغییر اقلیم و پدیده خشکسالی در ایجاد وضعیت

کنونی برای دریاچه ارومیه نباید نادیده گرفته شود ضمن آنکه بسیاری از پیامدهای تغییر اقلیم و خشکسالی از

عهده ما خارج است.نامجو تصریح کرد: تصمیم گیری در موضوع مطالعه سد های جدید و نیز اجرای سدهای نیمه

تمام در حوزه دریاچه ارومیه باید توسط ستاد ویژه بررسی شود و وزارت نیرو هم اکنون در حال پیگیری برای

استفاده از دانش و فناوری روز جهان در زمینه باربریابرها در حوزه این دریاچه است و ظرفیت های خوبی در این

خصوص در کشور ایجاد شده است.به گفته نامجو انتقال حوزه به حوزه می تواند پس ازبررسی های کافی از آب

از حوزه ههای مختلف از جمله رود ارس به دریاچه ارومیه انتقال یابد.نامجوافزود: رودخانه ارس به عنوان یکی از

رودخانه های دارای پروتکل مرزی، سهم آب ایران از این رود 50 درصد است که باید از سهم کشور استفاده

شود.وزیر نیرو گفت: دراین پروتکل پیش بینی شده که با مشارکت هر دو کشور سدی ایجاد شود و حجم

استحصال آن بین دو کشور بصورت مساوی تقسیم شود./

تدابیر دولت برای نجات دریاچه ارومیه
وزیر نیرو از تشکیل ستادی ویژه برای نجات دریاچه ارومیه توسط دولت خبر داد و گفت: نشست های این ستاد به منظور طراحی راهکارهایی برای بهبود وضعیت این دریاچه با رسایت معاون اول رییس جمهوری تشکیل می شود.

به گزارش مشرق به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دولت ، "مجید نامجو" در حاشیه همایش سالانه مدیران ارشد وزارت نیرو، در گفت و گو با خبرنگاران، با بیان آنکه 85 درصد علت به وجود آمدن شرایط موجود برای دریاچه ارومیه، خشکسالی است، افزود: موضوع تغییر اقلیم و پدیده خشکسالی در ایجاد وضعیت کنونی برای دریاچه ارومیه نباید نادیده گرفته شود ضمن آنکه بسیاری از پیامدهای تغییر اقلیم و خشکسالی از عهده ما خارج است.

وی اظهار داشت: با این وجود، در خصوص دریاچه ارومیه چند کار خوب توسط دولت تنظیم شده است.

وی با بیان آنکه تصمیم گیری در موضوع مطالعه سدهای جدید و نیز اجرای سدهای نیمه تمام در حوضه دریاچه ارومیه باید توسط ستاد ویژه بررسی شود، گفت: وزارت نیرو هم اکنون در حال پیگیری استفاده از دانش و فناوری روز جهان در زمینه باروری ابرها در حوضه این دریاچه است و ظرفیت های خوبی در این خصوص در کشور ایجاد شده است.

نامجو افزود: در بحث انتقال حوضه به حوضه نیز می توانیم پس از بررسی های کافی، آب را از حوضه های مختلف ازجمله رود ارس به دریاچه ارومیه منتقل کنیم.

به گفته وی، این تدبیر توسط دولت صورت گرفته و با صدور احکام آن، موضوع هم اکنون در حال پیگیری است.

وی از رودخانه ارس به عنوان یکی از رودخانه های دارای پروتکل مرزی یاد کرد و گفت: ایران برای استفاده از آب این رود دارای 50 درصد سهم است که ما باید سهم خودمان را استفاده کنیم.

وزیر نیرو تصریح کرد: در این پروتکل پیش بینی شده است که اگر با مشارکت هر دو کشور سدی ایجاد شود مانند سد ارس که ایران ایجاد کرده است حجمی را استحصال می کند که آن حجم هم بین دو کشور به تساوی تقسیم می شود.

وی با تکرار این موضوع که 85 درصد از عوامل خشکی دریاچه ارومیه به پدیده خشکسالی باز می گردد، افزود: تمام تدابیر دولت در خصوص دریاچه ارومیه، برای جبران آثار سایر عواملی است که در خشکی دریاچه موثر بوده اند.

 روش ساده برای کوچک کردن شکم

عجیب نیست که شکمتان را نتوانید ببینید؟ در اینجا 10 روش ساده برای مسطح کردن شکمتان،به شما توصیه شده است.

برای مسطح کردن شکمتان از نکات ساده ای که می توانید آنها را در زندگی روزمره تان بگنجانید گرفته تا انجام ورزشهایی در منزل،به شما توصیه شده است.

این ده پیشنهاد را دنبال کنید و شکمتان را تخت و مسطح ببینید:

1. یک کاسه تمشک بخورید:
فیبر موجود در تمشک از یبوست که باعث بزرگ شدن شکمتان مانند یک بالون می شود جلوگیری میکند .

2. مقدار زیادی آب بنوشید:
آب فقط حجم معده را پر کرده و عاری از کالری است همچنین باعث می شود سوخت و ساز بدنتان در حرکت باشد.

3. نوشابه را از قلم بیندازید:
مطمئنا نوشابه چاق کننده نیست اما مملو از کالری است.نوشابه همچنین سطح کورتیزول( هورمون استرس که به ذخیره شدن چربی در شکمتان کمک می کند) را بالا  می برد.

4. صاف بنشینید:
قوز کردن به سمت جلو باعث بزرگ به نظر رسیدن شکمتان می شود.برای اینکه لاغر شوید ماهیچه های شکمتان را سفت و محکم کنید،شانه هایتان را به عقب ببرید،بدن خود را به سمت بالا بکشید،و پشتتان را برخلاف صندلی به سمت عقب پایین بیاورید.

5. باغبانی کنید:
خم شدن،بلند شدن،چرخیدن به شکل دادن کمرتان کمک کرده و در ساعت 350 کالری می سوزانید.

6. رانهایتان را تکان دهید:
تکان دادن رانها به اندازه باغبانی و درخت کاری کردن کالری می سوزاند.

7. روی چمن زمین گلف تمرین کنید:
کندن گودالی برای توپهای گلف برای شما مانند یک پیاده روی می ماند.توپ را محکم بزنید و شکمتان را سفت کنید.

8. پاهایتان را بلند کنید:
عضله های قسمت بالای شکمتان را با بالا آوردن پاهایتان از سطح زمین منقبض کنید.به پشت دراز بکشید و پاهایتان را روی صندلی یا تخت تکیه دهید.آرام بچرخید،سر و شانه هایتان را بالا ببرید و پشتتان را از سطح زمین بالا بگیرید سپس آرام پایین بیاورید.این کار را 10 تا 12 بار 2 تا 3 بار در هفته تکرار کنید.

9. حالا عکس حالت قبلی را انجام دهید:
برای کوچک کردن شکمتان از زوایای مختلف،روی زمین به پهلو دراز بکشید و روی بازوهایتان تکیه کنید، پا بزنید(نرمش دوچرخه) و پاها و زانوهایتان را به صورت 90 درجه خم کنید.ماهیچه های شکمتان را منقبض کنید و پشتتان را روی زمین فشار دهید،رانهایتان را تا 2 الی 4 اینچ از سطح زمین بالا ببرید.چند لحظه مکث کنید سپس پاهایتان را پایین بیاورید.این نرمش را 10 الی 12 بار به مدت 2 یا 3 بار در هفته انجام دهید.

10. عمل انقباض را قطع کنید:
برای اینکه ماهیچه های قمست کمرتان هم کوچک شود به پشت دراز بکشید در حالی که زانوهایتان را خم کرده اید و پایتان روی زمین است.قوزک پای راستتان را روی زانوی چپتان قرار دهید و دستتان را پشت سرتان،و آرنجتان به بیرون می آید.سر و کمرتان را بالا بگیرید،بچرخید و شانه چتان را به سمت زانوی راستتان بیاورید.چند لحظه مکث کنید سپس به آرامی پایین بیاورید.این حرکت را 10 الی 12 بار تکرار کنید سپس با طرف بعدیتان این حرکت را امتحان کنید.این حرکت را 2 الی 3 بار در هفته انجام دهید.

تهیه و ترجمه : گروه سلامت سیمرغ

www.seemorgh.com/health

چربی های دور کمر و ظاهر بدی که این چربی های اضافه به ترکیب بدن می دهند، ممکن است برای بسیاری از افراد آزار دهنده باشند. احتمالاً همه افراد دوست دارند کمری باریک، زیبا و منعطف داشته باشند. چنین خصوصیاتی علاوه بر اینکه نشان سلامتی فرد به حساب می آیند، مسلماً در ترکیب بندی بدن هم تاثیر گذار خواهند بود.

كساني كه قصد دارند شكم خود را كوچك كنند بايد در روز چهار وعده غذايي حاوي 400 كالري انرژي مصرف كنند، هيچگاه بيش از 4 ساعت گرسنه نمانند و حتما از چربي‌هاي اشباع نشده تك زنجيره‌اي به غذاهاي خود بيفزايند.

ایسنا: اگر تصميم گرفته‌ايد از چربي اطراف شكم خود خلاص شويد و شكمتان را كوچك كنيد كافيست به چند دستورالعمل ساده كه به تازگي در كتاب جديدي تحت عنوان «رژيم غذايي شكم صاف» ارائه شده است عمل كنيد.

در اين كتاب كه نوشته دو تن از سردبيران مجله بهداشتي و كارشناسي «پيشگيري» است، آمده است: كساني كه قصد دارند شكم خود را كوچك كنند بايد در روز چهار وعده غذايي حاوي 400 كالري انرژي مصرف كنند، هيچگاه بيش از 4 ساعت گرسنه نمانند و حتما از چربي‌هاي اشباع نشده تك زنجيره‌اي به غذاهاي خود بيفزايند.

به گزارش شبكه خبري سي‌بي‌اس نيوز، در ادامه اين مطلب تاكيد شده است كه علاوه بر اقدامات فوق اين اشخاص همچنين بايد مطلع باشند كه وقتي بدنشان تحت استرس قرار مي‌گيرد هورموني موسوم به كورتيزول در خون آزاد مي‌شود كه بعدا اين هورمون به چربي دور شكم تبديل مي‌شود. بنابراين آموزش چگونگي كنترل استرس در طول زندگي مي‌تواند به كاهش اين نحوه توليد چربي دور شكم كمك كند. بعلاوه به اين افراد توصيه مي‌شود كه از يك حمايت گروهي اجتماعي قوي بهره‌مند باشند و با دوستان خود حتما ارتباط بگيرند تا از اين حمايت گروهي برخوردار شوند. علاوه بر اينها اين افراد موظف هستند هر چيزي را به هر مقداري كه مي‌خورند، يادداشت كنند تا كنترل آن برايشان آسانتر شود.

همچنين در مقاله‌اي كه در همين رابطه در شبكه خبري تورنتو نيوز فهرستي از اسامي مواد خوراكي ارائه شده است كه مي‌توانند چربي‌هاي بدن را بسوزانند و به نوبه خود در كاهش چربي دور شكم موثر هستند.

اين خوردني‌ها شامل كرفس، جوي دو سر، توت‌ها، دانه‌ها، چاي سبز، گريپ فرود و مغز خشكبار هستند. تقريبا تمام اين خوردني‌ها حاوي مقادير زيادي فيبر طبيعي و خوراكي هستند كه مصرف آن براي كاهش وزن بسيار توصيه مي‌شود. براي مثال توصيه مي‌شود كه جوي دو سر را جزو رژيم‌ غذايي روزانه خود قرار دهيد چون حاوي مقادير زيادي فيبر محلول در آب است و در نتيجه انرژي را با سرعت كمتري در بدن آزاد مي‌كند و باعث مي‌شد كه ديرتر گرسنه شويد.

همچنين انواع توت‌ها مثل توت فرنگي، توت وحشي يا تمشك آبي نيز منبع غني از فيبر طبيعي هستند كه سرعت جذب كربوهيدرات‌ها را در بدن كاهش مي‌دهد. اين خوردني از افزايش سطح انسولين در بدن جلوگيري مي‌كند اين تاثير باعث مي‌شود كه ذخيره چربي در بدن كاهش پيدا كند.

دانه‌ها نيز حاوي مقادير زيادي فيبر هستند كه جذب چربي را در بدن كاهش مي‌دهند. دانه‌ها همچنين حاوي پروتئيني هستند كه وجود آن براي ساخته شدن عضلات بدن ضروري است.

چاي سبز نيز سرعت سوخت و ساز را در بدن بالا مي‌برد لذا بدن كالري بيشتري را مي‌سوزاند و چربي كمتري را ذخيره خواهد كرد.

گريب فروت هم با همين روش افزايش سوخت و ساز بدن به كاهش وزن كمك مي‌كند.

مغزها نيز شامل بادام، گردو و فندق منابع غذايي فوق العاده سالم و طبيعي و همچنين سرشار از ويتامين‌ها، املاح پروتئين‌ها، فيبر و چربي‌هاي اشباع نشده هستند كه به كنترل قند خون و نيز كاهش چربي بدن كمك مي‌كنند البته متخصصان تاكيد دارند كه در مصرف مغزها هميشه بايد تعادل را رعايت كنيد.